Bańska Bystrzyca- dyskretny urok starego miasta

 Tak się jakoś ostatnio składa , że wszystkie nasze drogi prowadzą na Słowację.  Nawet jak są inne plany to i tak końcowo lądujemy u naszych południowych sąsiadów.  Jakiś urok czy inna klątwa?? 
W sumie to chyba urok ... niezatłoczonych szlaków, gotyckich zabytków...całego mnóstwa miejsc z zachowanym folklorem i niezwykłość świata przyrody, który jest ogromnie bogaty i barwny . Do tego należy dodać taki południowy klimat błogiego delektowania się małymi przyjemnościami, który oboje uwielbiamy ...


Delektowanie się małymi przyjemnościami 😉😎

Nasza podróż czasami zaczyna się od jakiegoś przeczytanego tekstu w przewodniku lub zobaczonego w odmętach internetu zdjęcia. 

Nie inaczej było tym razem ...

Zdjęcie rynku Bańskiej Bystrzycy z ogromną barokową kolumną maryjną i Zamkiem Miejskim w promieniach zachodzącego słońca wystarczyło, żebym MUSIAŁA zobaczyć to na własne oczy .  A że w pobliżu znajduje się jeszcze zabytkowa Kremnica i niezwykle urokliwa Bańska Szczawnica plan był prosty 😀  jedziemy i zwiedzamy 

Brakło tylko zachodzącego słońca 😉ale, to środek lata zbyt długo trzeba czekać na moment kiedy złote promienie oblewają wszystko ciepłym światłem. 


Bańska Bystrzyca

Historia tego miasta jest długa,  co skutkuje ogromną ilością zabytkowych budynków i miejsc. Niestety mieliśmy zbyt ograniczony czas, żeby "zobaczyć wszystko" 😉ale to też jest plusem, bo trzeba będzie tu wrócić.

Bańska Bystrzyca leży na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych, a dodatkowo odkryto tutaj bogate złoża rud, głownie miedzi. To przyczyniło się do jej szybkiego rozwoju i zamożności, była jednym z trzech najbogatszych środkowo-słowackich miast górniczych. 

Kamieniem milowym rozwoju miasta było powstanie przedsiębiorstwa Thurzovsko-Fuggerowskiego. Był to systemem współpracujących zakładów produkcyjnych z doskonale przemyślaną organizacją produkcji, gęstą siecią składów i podwójnym księgowaniem. Należało ono do największych i najnowocześniejszych wczesnokapitalistycznych przedsięwzięć w europejskim górnictwie i hutnictwie. 

Wyczerpanie złóż, zalewanie szybów przez wody podskórne a potem najazdy tureckie  doprowadziły do kryzysu wydobycia  złóż. Nie ominęły również miasta pożary. Po jednym z największych  w 1761 r. odbudowano miasto w stylu barokowym..

Bańska Bystrzyca to również kolebka słowackiego powstania narodowego, które właśnie tutaj rozpoczęło się pod koniec II wojny światowej, 29 sierpnia 1944 roku. Przez blisko dwa następne miesiące miasto było siedzibą władz politycznych, w tym Słowackiej Rady Narodowej i sztabu wojskowego powstania, w tym dowództwa 1. Armii Czesko-Słowackiej na Słowacji. To wydarzenie upamiętnia  Muzeum Słowackiego Powstania Narodowego z dużą kolekcją militariów. Muzeum zostawiliśmy sobie na następny raz 😁, tym razem skupiliśmy się na tych najstarszych zabytkach. 


Zamek Miejski w Bańskiej Bystrzycy 



Zamek Miejski w Bańskiej Bystrzycy 

Zamek powstawał etapami. Najpierw XIII wieku wybudowano późnoromański Kościół Wniebowstąpienia Panny Marii wokół którego w XV wieku wyrosły mury obronne. Początkowo były to wały ziemne i palisady, później zastąpione przez wysokie kamienne mury, wzmocnione basztą i otoczone fosą. Potem dobudowywano kolejne budowle sakralne i świeckie. 


Resztki murów miejskich i barbakan z wieżą to wszystko, co pozostało z umocnień, wznoszonych wokół centrum miasta w latach 1479-1614, a zniszczonych w większości w czasie pożaru w 1761 r. W barbakanie również jest oddział Państwowej Galerii Sztuki.
 Z przodu znajdują się dwa portale. Większy dla dorożek, mniejszy dla pieszych. Nad bramą widoczne są otwory przez które wylewano wrzącą smołę na nieproszonych gości 😱


Nad bramą zobaczymy również element współczesny ale jak najbardziej nawiązujący do górniczej przeszłości miasta - to ruchomy górniczy zegar astronomiczny,  który ma formę "witryny sklepowej". Gotycki styl całej instalacji koresponduje z otoczeniem, w którym jest umieszczony. Kompozycję zegara astronomicznego tworzą trzy oddzielne półki. Można go zobaczyć w ruchu co godzinę. Pierwsza półka patrząc od dołu przedstawia podziemia – kopalnię i sztolnię z górnikiem. Na drugiej znajduje się młyn młotkowy z kowalem przy stupie, który przetwarza wydobyty surowiec. Przez obraz przepływa rzeka, która jest symbolem wszystkich cieków wodnych w okolicy, które były niezbędne do napędzania maszyn i urządzeń w kopalniach. Najwyższa "półka" przedstawia Bańską Bystrzycę. Znajduje się tam również statek "Bom Jesus", którego wrak został znaleziony w morzu u wybrzeży Namibii. Wagon jest symbolem eksportu produktów i surowców z Bystrzycy na cały świat. Widać również kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, który jest niejako sercem miasta.   

Częścią składową zamku jest również późnogotycki Dom Macieja z XV wieku oraz kiedyś pierwotnie gotycki a teraz renesansowy Stary Ratusz - Pretorium będący obecnie siedzibą Środkowosłowackiej Galerii Regionalnej oraz Kościół św. Krzyża z 1452. 



Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny 



 Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny – najstarszy kościół w Bańskiej Bystrzycy.

  Do dziś możemy podziwiać romańską wieżę i północną ścianę budowli. Znajdziemy tu sporo gotyku, niestety najcenniejszy gotycki ołtarz, prawie 20 metrowy, autorstwa Pawła z Lewoczy spłonął podczas pożaru w XVIII w. Kościół odnowiono dodając elementy barokowe. 

Ołtarz główny. 

Niestety kościół jest zamknięty i tylko zerkamy do środka z przedsionka. Tego co najcenniejsze czyli czyli bocznej kaplicy św. Barbary z wyrzeźbionym przez mistrza Pawła ołtarzem, nie widać .

 Chrystus na Oliwnej Górze.

  Za to do woli możemy podziwiać kunszt nieznanego rzeźbiarza stojąc przy bocznej południowej ścianie kościoła, gdzie we wnęce za szkłem umieszczono późnogotyckie dzieło z końca XV w. Autor choć nieznany, na pewno prezentuje bardzo wysoki poziom artystyczny. Zachwycają najdrobniejsze detale figur i wyrzeźbione emocje na twarzach. 


Wieża zegarowa


Bańska Bystrzyca posiada swoją własną krzywą wieżę. To 34-metrowa wieża z XVI w. Znana pod nazwą Zielona lub Zegarowa. Jest  odchylona od pionu o 68 centymetrów, co faktycznie widać z pewnej odległości. 


Bardzo krzywa wieża w Bańskiej Bystrzycy 😉

Dawna legenda mówi, że wieżę przekrzywili aniołowie zawadzając o jej dach gdy nad nią przelatywali.


Za cenę trzech euro można się po 101 drewnianych schodach wdrapać na wieżę. I naprawdę warto. Bo z góry nie tylko możemy podziwiać zabytkową część miasta ale i wspaniały widok na cały plac oraz Kremnickie Wierchy i Niskie Tatry.

Z wieży bardzo ładnie prezentuje się dwuwieżowy kościół katedralny św. Franciszka Ksawerego. Kościół od ponad 200 lat jest kościołem katedralnym biskupa i jednocześnie głównym kościołem diecezji bańskobystrzyckiej. Do katedry przylega budynek dawnego kolegium jezuickiego z 1695 r.

Gryfy na dachu 

Z balkonu otaczającego wieżę można się również pozachwycać doskonale widocznymi detalami zdobniczymi na dachach sąsiednich budynków. 


Plac Słowackiego Powstania Narodowego


Z krzywej Zegarowej  Wieży schodzimy prosto na główny plac miasta, który nosi imię Słowackiego Powstania Narodowego. To tutaj znajdziemy przepiękne mieszczańskie kamienice z rodowodem sięgającym pewnie XV w. Ich niezwykle bogato zdobione fasady, portale , balkony świadczą o tym, że na tutejszych złożach rud można było się nieźle dorobić 😉




Dom Thurzonów powstał z końcem XV w. poprzez połączenie dwóch wcześniejszych budynków gotyckich, a w XVI w. zyskał wspólną renesansową fasadę. We wnętrzu interesująco odrestaurowano tzw. zieloną sień, gdzie drewniany strop ozdobiony jest biblijnymi i mitologicznymi malowidłami oraz herbami rodzin królewskich Andegawenów i Korwinów. W latach 1495-1548 mieściła się tu siedziba turzonowsko-fuggerowskiej spółki Ungarisches Handel. Od 1958 r. budynek jest siedzibą muzeum środkowosłowackiego. 



Tutaj kogoś nieźle poniosła wyobraźnia. Maszkarony, hermafrodyta, kolumna dorycka  no, no na bogato 😉

Dwuogonowa Syrena w alchemii symbolizuje dwoistość a zarazem jedność natury rzeczy, ciała i umysłu. Jest symbolem oświecenia, wszystko przenikającej duszy świata, do której tęsknią i z którą pragną zjednoczenia otwarte umysły. Cudne 😍 



Bogactwo zdobień na kamienicach przykuwa wzrok. W zasadzie każda jest warta, żeby się przy niej na chwilę zatrzymać.



 Tutaj hermy podtrzymujące belkowanie. Piękne renesansowe zdobnictwo. 


Na głównym placu znajduje się ciekawa fontanna kształtem przypominająca wulkan (wszak jesteśmy w krainie wygasłych wulkanów). 


Barokowa Kolumna Maryjna w Bańskiej Bystrzycy. 

W państwowym rejestrze zabytków umieszczono ponad 200 obiektów z terenu Bańskiej Bystrzycy. My zobaczyliśmy zaledwie kilka z nich , ale to doskonały powód, żeby znowu tutaj przyjechać 😁



Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Retezat góry o niebieskich oczach. Część I - szczyt Retezat

Rohacz Ostry i Rohacz Płaczliwy - "Orla Perć" Tatr Zachodnich część I

Grześ, Rakoń i Wołowiec czyli Tatry wiosną część 2

Sarnia Skała - wiosenne Tatry dzień trzeci ...regeneracyjny :)

Pomiędzy Matragoną a Hyrlatą